Bài “Để loa
hát hay hơn” lần trước đã giới thiệu đến các bạn một số phương pháp
cũng như thủ thuật đơn giản được thực hiện chủ yếu ở bên ngoài loa như:
chạy rà, nối bi-wire/tri-wire, tăng trọng lượng loa, giải quyết hiện
tượng cone lệch tâm…. Bài viết tiếp theo này sẽ bao gồm một số thủ
thuật phức tạp hơn, tác động trực tiếp vào bên trong của loa, bộ mạch
crossover nên đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức cơ bản về điện
tử, kỹ thuật hàn dây và thực hiện một cách cẩn trọng để đạt kết quả tốt
nhất.
Nối bi-wire cho loa cầu đơn
Nếu như loa có
sẵn hai đầu nối bi-wire thì việc thực hiện đấu dây bi-wire chỉ trong
vài phút là hoàn tất, nhưng nếu đang sử dụng loa chỉ có cầu đơn (chỉ
gồm hai cực âm dương) bạn sẽ vất vả hơn rất nhiều. Đầu tiên nên tìm mua
thêm một bộ cọc loa binding post, nếu cọc loa hiện tại cũng không phải
loại tốt, bạn nên đầu tư lại hai bộ, tốt nhất nên chọn cọc loa mang
nhãn WBT (Đức) để đảm bảo chất lượng truyền dẫn tối ưu. Sau đó, hãy mở
mặt sau của loa để lấy bộ phân tần ra ngoài. Trên bo mạch, chúng ta
tiến hành cắt phần kết nối giữa dải trầm và dải mid/treble (theo sơ
đồ). Sau khi hoàn thành, bạn sẽ có hai phần bass, mid/treble tách rời,
công việc còn lại là nối hai phần này với hai bộ cọc loa và bố trí bộ
cọc mới vào mặt sau của loa sao cho đảm bảo tính thẩm mỹ. Ngoài ra, khi
nối từ bộ phân tần đến cọc loa bạn nên dùng dây dẫn loại tốt và cũng
nên chú ý kỹ thuật hàn dây.
Thay dây dẫn bên trong loa
Bạn có thể
nâng chất lượng trình diễn của loa bằng cách thay đổi toàn bộ dây dẫn
bên trong loa. Để đạt hiệu quả kinh tế, các nhà sản xuất loa thường
dùng dây nối có chất lượng trung bình để nối giữa bộ phân tần với các
loa con và cọc loa. Chúng ta có thể thay toàn bộ hệ thống dây này bằng
dây có chất lượng tốt hơn. Kích thước dây tối thiểu nên đạt AWG 12,
trên thị trường hiện tại bạn có thể tìm mua dây cuộn của Van Den Hul
với các dòng CD hoặc tốt hơn là SCS. Khi hàn dây, nên chú ý tránh làm
ảnh hưởng đến các bộ phân khác của loa, đặc biệt nếu cọc loa bằng nhựa,
hãy để ý đến nhiệt khi hàn vào cọc, vì phần nhựa của cọc loa có thể bị
chảy.
Thay tụ nâng tiếng
Cũng là công
việc xử lý bên trong loa, nhưng chúng ta sẽ làm việc trực tiếp trên
bảng mạch của bộ phân tần. Tương tự như dây dẫn trong loa, các hãng sản
xuất cũng chỉ dùng tụ loại thường trong bộ phân tần, chúng ta sẽ thay
bằng các loại tụ tốt hơn, có nhạc tính hơn. Bạn có thể dùng tụ màng
film như tụ polypropylene chẳng hạn, nhưng loại này thường có giá khá
đắt nên trước tiên chúng ta có thể dùng thử các loại tụ rẻ hơn như tụ
kim loại polyester (MKT), nếu thấy hiệu quả sẽ nâng dần lên những loại
tốt hơn dành cho audiophile như polycarbonat, polypropylene hoặc cao
hơn nữa là tụ Teflon, tụ giấy, tu dầu. Như một quy luật, trong ứng dụng
bộ phân tần, tụ kim loại phân cực luôn được xem là trình diễn tốt hơn
so với tự kim loại hoá. Ngoài ra, nên tránh dùng những cuộn cảm có lõi
ferrit hoặc sắc. Thay những cuộn cảm lõi ferrit, sắt hoặc cuộn lõi khí
nhưng có sợi kim loại mỏng bằng các cuộn cảm lõi khí có cuộn đồng dày,
hay kết cấu dạng kim loại dát mỏng.
Nâng cấp dải cao của loa
Các dòng loa
giá thấp thường có dải cao (treble) không hoàn hảo. Để nâng cấp ta có
thể dùng thêm loa super treble, nhưng cách này thường làm mất vẻ thẩm
mỹ của loa và bạn phải dùng thêm một bộ dây dẫn từ loa thêm này đến cọc
loa chính. Để toàn mỹ hơn, chúng ta sẽ dùng giải pháp tương tự như loa
đồng trục. Bạn chọn loa treble thêm có đường kính nhỏ, đặt hẳn vào
voice coil của loa có đường kính lơn như loa bass chẳng hạn. Ngoài ra,
các bạn có thể chọn cách làm đơn giản hơn là mở vít bắt loa treble,
tịnh tiến loa ra phía trước khoảng vài xăngtimét, có thể dùng cao su để
chèn giữa khoảng hở giữa loa và mặt thùng. Cách làm này sẽ thay đổi
pha, tăng cường treble nhưng không làm thay đổi dải tần của loa.
Toàn
bộ thông tin từ hai bài viết “Để loa hát hay hơn” đều được cung cấp bởi
ông Van Den Hul, chủ nhân hãng dây loa nổi tiếng Van Den Hul (Hà Lan).
Đây là những kinh nghiệm quý báu mà ông tích lũy được trong suốt nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực âm thanh.
Theo Tạp Chí Nghe Nhìn